İnsan beyni ilə bağlı elmi araşdırmalar hər keçən gün bizi təəccübləndirir. Ən maraqlı faktlardan biri isə budur: beyin bəzi hallarda yuxu zamanı, xüsusilə də “REM” (Rapid Eye Movement) mərhələsində, oyaq vaxtından daha aktiv işləyir. Bu fakt elmi olaraq dəfələrlə sübut olunub və bir çox maraqlı nəticələr ortaya çıxıb.

🧠 REM Yuxusu Nədir?

REM yuxusu, yuxunun dərin mərhələlərindən biridir və adətən yuxuya getdikdən təxminən 90 dəqiqə sonra başlayır. Bu mərhələdə:

Gözlər sürətlə hərəkət edir (Rapid Eye Movement),

Bədən əzələləri müvəqqəti iflic olur,

Beyin fəaliyyəti isə kəskin şəkildə artır.


Bu zaman beyin, gün ərzində toplanmış informasiyaları işləyir, emosiyaları analiz edir və yaddaşda saxlamaq üçün seçmə prosesi aparır.

🔬 Elm Nə Deyir?

Amerika Yuxu Dərnəyi və Harvard Tibb Məktəbi tərəfindən aparılan tədqiqatlara görə, REM yuxusu zamanı beyindəki sinir fəaliyyətinin səviyyəsi oyaq vəziyyətlə müqayisə oluna biləcək qədər yüksək, bəzən isə daha da yuxarıdır.

Bu mərhələdə beynin aşağıdakı sahələri xüsusilə aktiv olur:

Limbik sistem: Emosional emal və stressə cavab

Hippokamp: Yaddaşın formalaşması

Prefrontal korteks: Analitik düşüncə və qərarvermə (bu hissə bəzən passiv qalır, bu da yuxuların “məntiqsiz” olmasına səbəb ola bilər)


💭 Yuxular və Yaradıcılıq

Yuxu zamanı beyin yalnız informasiyanı təkrar etmir, həm də onu yenidən qurur, əlaqələndirir və bəzən tamamilə yeni fikirlər formalaşdırır. Buna görə də bir çox yaradıcı insanlar – yazıçılar, bəstəkarlar, ixtiraçılar – ideyalarının məhz yuxudan sonra gəldiyini bildiriblər.

Məşhur nümunə: Paul McCartney, “Yesterday” mahnısının melodiyasını yuxuda eşidib və oyandıqda onu tez yazıya köçürüb.

🛌 Daha Sağlam Yuxu, Daha Sağlam Beyin

Gündəlik həyatın stresindən uzaqlaşmaq, daha dərin və keyfiyyətli REM yuxusu almaq üçün:

Hər gün eyni saatda yatıb oyanmağa çalışın,

Elektron cihazları yuxudan əvvəl minimuma endirin,

Kofe və ağır qidaları gec saatlarda qəbul etməyin,

Rahat və sakit bir yuxu mühiti yaradın.



—

Nəticə: Yuxu, Beynimizin “Səssiz” Qəhrəmanıdır

Yuxu yalnız istirahət deyil, beynin dərin işləmə prosesi üçün vacib bir dövrdür. REM mərhələsi isə bu prosesin ən aktiv və yaradıcı hissəsidir. Gecələr beyniniz “yatmır”, əksinə — sizin üçün düşünməyə, xatırlamağa və bəzən də yeni fikirlər yaratmağa davam edir.